استرس چیست؟

استرس چیست؟

استرس به معنی عکس العمل فرد در برابر موقعیتهای تهدید کننده است و بیان کننده وضعیتی می باشد که انسان را از حالت عادی خارج می کند. استرس چنانچه به صورت طبیعی باشد، لازم و مفید است. ما در این مقاله به بررسی استرس های مخرب و غیر طبیعی که برای انسان مضر است خواهیم پرداخت.

استرس چنانچه از حد طبیعی خود بیشتر شود، آرامش و تمرکز شخص را بر هم زده و موجب ایجاد اختلال در فعالیتها و عملکرد فرد می شود و با شدید شدن آن منجر به بیماری های جسمی و روحی شده و تعادل فرد را دچار خدشه می کند. در صورتی که فرد به مدت طولانی دچار استرس باشد، منجر به تصمیم گیری های اشتباه، افزایش هزینه ها، کاهش کیفیت، کاهش بهره وری و در نهایت منجر به ضرر از دست رفتن زمان و سایر منابع فردی و جمعی می شود.

در علم روانشناسی از خانواده همواره به عنوان یک سیستم یاد شده است. این سیستم عبارتست از یک محیط پر محبت و حمایت کننده برای اعضای آن. اما در اثر برون ریزی حالات درونی ناشی از استرس، روابط بیمار گونه ای توأم با درگیری های درون خانوادگی ایجاد می شود و موجب اختلال در ثبات عاطفی و روانی افراد خانواده می گردد. استرس در محیط کار نیز موجب کاهش عملکرد، بازدهی و بهره وری و عدم تعامل صحیح با همکاران، مشتریان و یا مراجعان می شود. استرس انواع مختلفی دارد که در زیر به برخی از آنها اشاره خواهیم کرد:

  1. استرس شغلی: عواملی مانند نبود امنیت شغلی، عدم علاقه به شغل، کمبود رضایت شغلی، مشخص نبودن ساختار کاری و مانند آن، موجب ایجاد استرس شغلی در افراد می شود.
  • کار بسیار زیاد یا کار بسیار کم
  • اجبار برای از میان برداشتن موانع، محدودیت ها و مسائل
  • فشار وقت و از کار افتادگی: یعنی فرد مجبور باشد، در زمانی کم، حجم بالایی از کار را انجام دهد به طوری که احساس کند نمی تواند آن را به موقع انجام دهد.
  • اجبار به انجام کاری فراتر از توان خود
  • عدم تطابق با فن آوری جدید
  • تغییر مداوم سیاست ها و روش ها
  • مشخص نبودن کار
  • فقدان منبع حمایتی یا فردی برای مشورت
  • مسئول کارمندان، هزینه ها و تجهیزات بودن، بدون وجود هیچ اختیاری
  1. استرس پیشرفت: ضمن آرزوی رسیدن به پیشرفت، فرد ممکن است با موانعی مواجه شود که درگیری با آنها نگرانی و استرس را نصیب او می نماید. نمونه هایی از استرس پیشرفت شامل : فرصت نیافتن برای ارتقاء، بیزاری از شغل، فقدان امنیت شغلی، پیشرفت فراتر از توانایی و ناکامی در نقش و وظیفه است که وجود هر کدام از آنها منجر به استرس می شود.
  2. استرس مالی: زیاد بودن مخارج، کم بودن حقوق، عدم توانایی تأمین مالی، دلهره برای عدم سرشکستگی نزد همسر و فرزندان، یکی از دلایل شایع استرس است.
  3. استرس شکست: شکست هایی که در زندگی افراد به وجود می آید می تواند به راحتی تبدیل به استرس شود. مانند شکست های ناشی از تصمیم اشتباه، کلاه برداری، ضررهای مالی قابل توجه، بی اعتبار شدن به دلیل انتخاب راه حل های نادرست و …
  4. استرس ریسک: ریسک شامل ابعاد احتمالی ناشی از در معرض یک سانحه قرار گرفتن می باشد. اگر در اتخاذ تصمیمی، احتمال موفقیت کم باشد، تصمیم گیری توأم با ریسک و نگرانی خواهد بود.
  5. استرس مسئولیت و تصمیم گیری: برای افرادی که پستی را احراز می کنند، استرس هایی ممکن است بوجود آید که ناشی از پذیرش مسئولیت و تعهد به آن می باشد. که ناشی از عدم اعتماد به نفس و عدم اشراف به امور است.

استرس نشانه های مختلفی دارد که برای درک بهتر آنها را به 5 دسته طبقه بندی می کنیم:

  • نشانه های ذهنی استرس: که منجر به کم شدن حافظه، احساس گیجی و عدم تمرکز ذهن می شود.
  • نشانه های هیجانی استرس: شامل خشم، اضطراب، افسردگی، ترس، بدبینی و خنده های عصبی و مصنوعی است.
  • نشانه های جسمانی استرس: سرماخوردگی مکرر، سردرد، تپش قلب، بی خوابی، دردهای عضلانی، تعریق و سرد شدن دست و پا از عوارض جسمانی استرس می باشند.
  • نشانه های رفتاری استرس: علایمی چون گریه و زاری کردن، دعوا کردن، سیگار کشیدن، فحش دادن و پرخوری کردن از نشانه های بارز این استرس است.
  • نشانه های بین فردی استرس: گوشه گیری، تنهایی، کم حرفی و تو داری و نداشتن صمیمیت و تعلق خاطر از عوامل استرس بین فردی است.

برای موفقیت در مدیریت و مهار نمودن استرس باید هم به روش های فردی و هم به استراتژی های سازمانی صحیح متوسل شد. با بکارگیری روش های مدیریت زمان، ورزش و تمدد و اعصاب و آرام سازی می توان بر مهار نمودن جنبه های فردی استرس فائق آمد. ابتدا محیطی آرام و بی سر صدا برای خود ایجاد کنید سپس بر روی صندلی بنشینید و بدن خود را رها کنید. سه بار نفس عمیق بکشید و در هر بار با بیرون دادن نفس خود ذهن خود را نیز آرام سازید. بعد به یک آرزوی لذت بخش فکر کنید و به مدت دو دقیقه در این توهم شیرین غرق شوید.

با استفاده از استراتژی های سازمانی هم می توان به مهار نمودن استرس کمک کرد. کارکنان را پیش از آنکه استخدام شوند با واقعیت ها و شرایط محیط کار آشنا کنید تا مصونیت پیدا کنند. با وارد کردن کارکنان در جریان تصمیم گیری، اطلاعات بیشتری در دسترس آنها قرار می گیرید و احساس می کنند که نقش و نفوذ بیشتری در سازمان دارند و در نتیجه، احساس ناهماهنگی و استرس کمتری خواهند کرد.

 

پیشنهاد آیفوبلی: 

چگونه محیط کاری سالم و کارآمدتر داشته باشیم؟

0

دیدگاه شما

5 × سه =

بدون دیدگاه