تحلیل SWOT

تحلیل SWOT

تحلیل SWOT چیست؟

تحلیل SWOT چارچوبی تحلیلی برای بررسی جایگاه کسب و کار در بازار است. این تحلیل با توجه ابعادی که بررسی می‌کند باعث تحلیل بهتر وضعیت کسب و کار می‌شود. در نتیجه به تصمیم‌گیری موثر کسب و کارها کمک می‌کند. تحلیل SWOT به تصمیم‌گیری واقع‌بینانه بر اساس داده‌ها و اطلاعات بازار کمک می‌کند. در این تحلیل دو محیط داخلی کسب و کار و خارجی کسب و کار بررسی می‌شود. بررسی محیط داخلی شامل شناسایی نقاط قوت و ضعف است. بررسی محیط خارجی نیز شامل بررسی تهدیدها و فرصت‌ها است. کسب و کارها به طور منظم و دوره‌ای(معمولاً سالانه) این تحلیل را پیش ببرند تا در آگاهانه‌تر و موثرتر تصمیم‌گیری کنند.

تکنیک SWOT در ارزیابی عملکرد، شناخت رقابت، ریسک‌ها و فرصت‌های بازار استفاده می‌شود. در کنار تحلیل کسب و کار، طیف استفاده از این تکنیک از بررسی خط تولید یک محصول تا بررسی وضعیت صنعت و برند، قابل بررسی است. با بررسی SWOT نقاط تمرکز سازمان و نقاطی که نیاز به بهبود دارند راحت‌تر شناسایی می‌شود. ناگفته نماند که در بسیاری از موارد این تحلیل برای ارزیابی و برنامه‌ریزی توسعه فردی نیز کاربرد دارد.

ماتریس swot

در راستای استفاده از تحلیل SWOT برای کسب و کار، استفاده از داده‌های داخل سازمان، شهود مدیران، تجربه کارشناسان و اطلاعات موجود در بازار (از جمله تحلیل اقتصادی، صنعتی و … ) باید استفاده شود. همچنین مشاوران و تحلیل‌گران خارج از سازمان نیز در ارائه اطلاعات به خصوص در حوزه تحلیل محیط موثر هستند. بسیاری از کسب و کارها تصمیم می‌گیرند تحلیل SWOT و سایر ابزار استراتژیک را به مشاوران بیرونی بسپارند تا اطلاعات بدون قضاوت تکمیل گردد.
به طور مثال، مدیر تولید ممکن است بیش از آنچه که در واقعیت رخ می‌دهد، نقاط قوت در خط تولید را گزارش کند. از طرفی کمتر گزارش‌دهنده نقاط ضعف خط تولید باشد. همچنین مدیر فروش ممکن است بیش از آنکه فرصت‌های محیط را ببنید، تهدیدهای بازار را گزارش کند تا موضوعاتی مثل کاهش فروش را توجیه‌پذیر کند(و اگر فروش مازاد داشت، خود را قهرمان سازمان معرفی کند!). بنابراین اتکا به یک یا دو منبع اطلاعاتی در این تحلیل کافی نیست.

نگاهی بر ماتریس SWOT

ماتریس SWOT، دو طیف ارائه می‌کند: محیط داخل سازمان(مربع‌های سبز رنگ) که شامل نقاط قوت(Strengths) و نقاط ضعف(Weaknesses) است.  طیف محیط بیرونی که با رنگ آبی نمایش داده شده است به دو بخش فرصت‌های محیط(Opportunities) و تهدیدهای محیط(Threats) تقسیم می‌شود. نام‌گذاری SWOT هم از ابتدای ۴ کلمه‌ی یاد شد(Strengths-Weaknesses-Opportunities-Threats) گرفته شده است.

swot matrix - تحلیل SWOT

این ماتریس دو در دو، چهار خانه ایجاد می‌کند. چهار خانه نماد چهار موقعیت کسب و کار شامل تلاقی نقاط قوت سازمان و فرصت‌های بازار، نقاط قوت سازمان و تهدید‌های بازار، نقاط ضعف و فرصت‌های بازار و نقاط ضعف و تهدیدهای بازار است.

تلاقی نقاط قوت و فرصت‌های بازار یا به اختصار SO

هر کسب و کاری تمایل دارد در این خانه قرار گیرد. استفاده از نقاط قوت کسب و کار با بهره‌بردن از فرصت‌ها موجب درآمدزایی بیشتر می‌شود. در این حالت، مدیریت دانش، توسعه سیستم‌های اطلاعاتی سازمان و استراتژی‌های تهاجمی در بازار توصیه می‌شود. همچنین توسعه سبد محصول (اضافه شدن محصولات و خدمات جدید برای فروش) در این حالت موثر است.

تلاقی نقاط ضعف و فرصت‌های بازار یا به اختصار WO

در این حالت فرصت‌ها در بازار وجود دارند اما کسب و کار به دلیل نقاط ضعفی که دارد، امکان بهره بردن از آنها را ندارد. فرض کنید رونق اقتصادی وجود دارد و مشتریان توان خریدشان افزایش یافته است (فرصت محیطی) اما تیم فروش خبرگی کافی ندارد تا از لیدها و سرنخ‌های فروش بهره کافی ببرد. در این شرایط بهترین استراتژی، تبدیل نقاط ضعف به نقاط قوت است. در این مثال توسعه توانمندی تیم فروش یکی از استراتژی‌های اصلی است.

تلاقی نقاط قوت و تهدیدهای بازار یا به اختصار ST

این موقعیت استراتژیک همراهی و همزمانی نقاط قوت در کسب و کار و تهدیدهای محیطی است. عکس مثال بالا را بررسی کنیم. تیم فروش قدرتمندی داریم اما اوضاع بازار مساعد نیست. مشتریان قدرت خرید ندارند. در این شرایط پیشنهاد می‌شود کسب و کارها به دنبال فرصت حضور در بازارهای جدید و افزایش توانمندی‌هایشان باشد. در این صورت شاید تهدیدها به فرصت تبدیل شوند.

تلاقی نقاط ضعف و تهدیدهای بازار یا به اختصار WT

این وضعیت نامطلوب‌ترین حالتی است که هر کسب و کاری ممکن است تجربه کند. در بازار تهدیدهای متعددی وجود دارد و سازمان هم از درون نقاط ضعف دارد. استراتژی‌ها در اینجا ماهیت تدافعی پیدا می‌کنند. حفظ وضع موجود برای گذر از شرایط سخت و ایجاد نقطه قوت (رسیدن به وضعیت ST) ، استراتژی پیشنهادی است. در غیراینصورت احتمال ورشکستگی بالا است.

مثال‌هایی از نقاط قوت

  • خط تولید با بهره‌وری بالا(تکنولوژی پیشرفته، سیستم تولید به روز و …)
  • فعالیت‌های موثر بازاریابی
  • سیستم‌های اطلاعاتی موثر در سازمان(نرم‌افزار مالی، سیستم مدیریت ارتباط با مشتری و … )
  • منابع انسانی توانمند
  • برند ارزشمند
  • مدیران توانمند

مثال‌هایی از نقاط ضعف

  • بالا بودن بهای تمام شده
  • کاهش نوآوری در محصول و خدمات
  • منابع انسانی کم‌تخصص
  • برند ضعیف
  • تعارض بین واحدهای مختلف سازمان

مثال‌هایی از فرصت‌های بازار

  • رونق اقتصادی
  • نیاز ارضا نشده در بازار
  • افزایش اندازه بازار
  • حمایت‌های دولت از صنعت

مثال‌هایی از تهدیدهای بازار

  • افزایش رقابت داخلی و حضور رقبای جدید در بازار
  • حضور رقبای خارجی با کیفیت مشابه کسب و کار شما و قیمت ارزان‌تر
  • بالا رفتن قیمت مواد اولیه
  • افزایش وجود کالاهای جایگزین

پیاده‌سازی و اجرای تحلیل SWOT

همانطور که پیشتر اشاره شد، تحلیل SWOT حاصل افکار یک یا دو نفر نیست. در تحلیل SWOT انتظار می‌رود مدیران بخش‌های مختلف از جمله فروش، بازاریابی، تولید، محصول، مالی و مدیر عامل شرکت کنند. افراد دیگری از جمله سهامداران کلیدی، مشتریان کلیدی، شرکا، مشاوران و تحلیلگران نیز می‌توانند به تیم تحلیل اضافه شوند. جدا از مدیران واحدها، کارشناسانی که به صورت تخصصی بر موضوعات اجرایی(و غیر ستادی) واحدها فعالیت می‌کنند نیز در تحلیل موثر هستند.

در نظر داشته باشید الزامی ندارد تمامی افراد در جلسات تبادل نظر حضور یابند. به طور مثال مشتریان می‌توانند از طریق نظرسنجی‌ها نقاط قوت و ضعف را به ما بگویند. همچنین با اعلام نیازهای ارضا نشده‌شان فرصت‌های بازار را به ما نشان می‌دهند. مشاوران بیرونی شاید الزاما راهنمای خوبی برای نقاط قوت و ضعف کسب و کار نباشند. شاید بیشترین کمکی که می‌کنند مرتبط به تحلیل محیط کسب و کار است. آنها با ارائه تهدیدها و فرصت‌های بازار در به کارگیری استراتژی‌ها و اهداف جدید موثر هستند.

تحلیل استراتژیک

پرسشنامه تحلیل SWOT

پرسشنامه یا سوالات تحلیل SWOT اطلاعاتی را فراهم می‌کنم تا موقعیت کسب و کار از منظر محیط داخلی و خارجی بررسی شود. بر اساس اطلاعات به دست آمده موقعیت استراتژیک به دست می‌آید. همچنین بر اساس موقعیت به دست آمده استراتژی‌های مناسب اتخاذ می‌شود. در نظر داشته باشید که این سوالات در جلسات گروهی یا به صورت پرسشنامه شخص به شخص می‌تواند مورد بحث قرار گیرد. نیاز است یک نفر در تیم‌ها مسئول جمع‌آوری اطلاعات و تجمیع آنها شود. آن شخص بدون پیش‌داوری و قضاوت تمامی اطلاعات را باید جمع‌آوری و دسته‌بندی کند.

اگر جلسات تبادل نظر و ایده برگزار می‌شود، آزادی بیان را فراموش نکنید. اجازه دهید افراد آزادانه در مورد نقاط ضعف و قوت یا تهدیدها و فرصت‌ها عقایدشان را بیان کنند. نکته‌ دیگر اینکه سوالات مطرح شده سوالات عمومی و پیش‌فرض هستند. مسئول جلسات با شناخت از صنعت و کسب و کار سوالات دقیق‌تر و اختصاصی‌تر هم می‌تواند طراحی کند که منجر به پاسخ‌های دقیق‌تر و شفاف‌تر شود.

سوالات مرتبط با بخش نقاط قوت یا Strengths

  • کسب و کار ما در چه حوزه‌هایی عالی عمل می‌کند؟
  • منابع در دسترس کسب و کار شما چیست؟(تکنولوژی، دانش، مواد اولیه ارزان و … )
  • نقطه قوت منابع انسانی چیست؟(دانش، شبکه‌سازی، وجدان کاری، سابقه کاری، مهارت‌های تخصصی و … )
  • در حوزه زنجیره تأمین(تأمین‌کنندگان، توزیع‌کنندگان، نمایندگان فروش، خط تولید، سیستم انبار، سیستم پخش، ستاد پشتیبانی و … ) چه مزیت‌هایی وجود دارد؟
  • تحقیق و توسعه در کسب و کار شما چقدر موفق بوده است؟
  • مزیت رقابتی کسب و کار شما نسبت به رقبا چیست؟

سوالات مرتبط با بخش نقاط ضعف یا Weaknesses

  • چه عوامل داخلی در سازمان وجود دارد که جلوی رشد و رسیدن به مزیت رقابتی را می‌گیرد؟
  • چه عواملی باعث می‌شود در مقابل رقبا به قدر کافی خوب نباشید و آنها نسبت به شما مشتری بیشتری داشته باشند؟
  • چه چیزهایی در کسب و کار شما کافی نیست؟(دانش، مهارت، منابع و … )

سوالات مرتبط با بخش فرصت‌های بازار یا Opportunities

  • چه فرصت‌هایی در بازار وجود دارد؟
  • تصویر بازار و مشتریان نسبت به کسب و کار شما مثبت است یا منفی؟
  • رشد در صنعت و بازار شما وجود دارد؟

سوالات مرتبط با بخش تهدیدهای بازار یا Threats

  • رقبای احتمالی کسب و کار شما چه کسانی هستند؟
  • چه عوامل محیطی باعث افزایش ریسک کسب و کار شما می‌شود؟
  • آیا قوانین و وضعیتی در بازار وجود دارد که باعث ضرر یا کاهش سود کسب و کار شما می‌شود؟
  • احتمال افزایش بهای تمام شده وجود دارد؟
  • احتمال کاهش حمایت‌های دولتی از صنعت و کسب و کار وجود دارد؟
  • چه عوامل اقتصادی می‌توانند به ضرر کسب و کار باشند و آیا در حال حاضر وجود دارند؟(یا احتمال رخداد در آینده نزدیک وجود دارد؟)

منبع : توسعه کسب و کار ایرانیان

پیشنهاد آیفوبلی :

سندروم آپولو

0
برچسب ها :

دیدگاه شما

چهارده + 6 =

بدون دیدگاه